داديم به مقام صدارت و نخست‌وزيرى هم رسيده‌اند . معروفترين رجال اين دودمان حسين‌قلى خان نظام السلطنه است و مرحوم عباس اقبال آشتيانى استاد عاليقدر دانشگاه تهران بيوگرافى مختصر او را در مجله دانشكده ادبيات چنين آورده است : « نظام السلطنه 1248 - 1326 قمرى حسينقلى خان ما فى منسوب به ايل ما فى از ايلات لرستان ، متولد سال 1248 ، منشى سلطان مراد ميرزا و حسام السلطنه وزير اصفهان در سال 1287 ، حاكم يزد در 1291 و ملقب شدن به سعد الملك ، حاكم بوشهر و دشتى و دشتستان 1291 تا 1293 ، مأمور غلات دولتى 1296 - 1299 ، مأمور گمركات بنادر 1299 - 1300 حاكم خمسه 1303 حكومت خوزستان و گرفتن لقب نظام السلطنه همگى 1305 ، والى فارس در 1310 والى خوزستان بار ديگر 1312 تا 1314 ، وزير عدليه و تجارت از 1314 تا 1316 ، پيشكار آذربايجان در 1317 ، حكومت اصفهان و فارس در سال 1325 تا سال 1326 ، فوتش در تابستان سال 1326 ، به سن هفتاد و هشت سالگى . » مرحوم اقبال استاد فقيد دانشگاه در ذيل بيوگرافى بالا ، رضا قلى خان را كه در اين كتاب موردنظر ماست چنين معرفى مىكند : « نظام السلطنه ، رضا قلى خان ما فى پسر مصطفى قلى خان نظام السلطنه اول والى فارس و لرستان و رئيس‌الوزراى مهاجرين در ضمن مهاجرت » « 1 » چون بزرگترين افراد اين خاندان مرحوم حسينقلى خان نظام السلطنه است ، لذا مناسب مىداند شرحى را كه در مجله مهم ادبى يادگار راجع به او نوشته شده در اينجا نقل نمايد . نظر بر اين‌كه مقاله مزبور متضمن شرح مبسوطى است كه خود مرحوم حسينقلى خان نظام السلطنه راجع به زندگانى خود و دودمانش نوشته و حاكى از علت مهاجرت طايفه ما فى از لرستان مىباشد ، لذا فوق العاده شايان اهميت است و براى شناسايى اين خاندان سندى بهتر از آن وجود ندارد و لذا عينا در اينجا درج مىشود . حسين‌قلى خان نظام السلطنه ما فى بن شريف خان ( 1248 - 1326 ) يكى از مشاهير رجال دوره قاجاريه كه درعين‌حال مردى اديب و باذوق و خوش‌خط و شعر دوست و معارف‌خواه و نيز لايق و كاردان و درستكار هم بوده است ، حسينقلى خان ما فى ملقب به نظام السلطنه بوده و در دوره مشروطيت و اندكى پيش از توپ بستن مجلس و شروع استبداد صغير به مقام رئيس‌الوزرايى نيز رسيده و كمى قبل از اين واقعه چنان‌كه در بالا نوشتيم ، در سن

--> ( 1 ) . مجله دانشكده ادبيات شماره 1 سال نهم .